Futsal Nedir?

Futsal, İspanyolca "fútbol sala" (salon futbolu) ifadesinin kısaltmasıdır. FIFA tarafından resmi olarak tanınan bu spor dalı, kapalı veya açık sert zeminli sahalarda 5'e 5 oynanan, hız ve teknik becerinin ön planda olduğu bir futbol türüdür. Halı saha futbolundan farklı olarak futsal, uluslararası kurallara, standart saha ölçülerine ve resmi turnuva yapısına sahip olimpik aday bir branştır.

Futsal, 1930'larda Uruguay'da Juan Carlos Ceriani tarafından geliştirilmiş ve zamanla Güney Amerika'dan tüm dünyaya yayılmıştır. Günümüzde FIFA Futsal Dünya Kupası, kıtasal şampiyonalar ve ulusal ligler düzenli olarak oynanmaktadır. Türkiye'de de Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) bünyesinde Futsal Süper Ligi ve çeşitli bölgesel turnuvalar aktif şekilde sürdürülmektedir.

Futsal Sahası: Ölçüler ve Teknik Standartlar

Saha Boyutları

FIFA kurallarına göre futsal sahası dikdörtgen biçimindedir ve aşağıdaki ölçülere sahiptir:

Uzunluk: Minimum 25 m – Maksimum 42 m (Uluslararası maçlar için 38-42 m)
Genişlik: Minimum 16 m – Maksimum 25 m (Uluslararası maçlar için 20-25 m)
Tavsiye edilen standart ölçü: 40 m × 20 m

Zemin

Futsal sahaları düz, pürüzsüz ve abraziv olmayan yüzeylerden oluşur. Parke, yapay zemin (suni çim değil) veya onaylı sentetik malzeme kullanılır. Halı saha veya çim zemin futsal için uygun değildir. Uluslararası maçlarda genellikle kapalı salon (indoor) tercih edilir.

Çizgiler ve İşaretlemeler

Çizgi kalınlığı: 8 cm
Orta çizgi: Sahayı iki eşit yarıya böler
Orta daire: Yarıçap 3 m
Ceza alanı: Her iki kale önünde çeyrek daire şeklinde, 6 m yarıçaplı alan
Penaltı noktası: Kale çizgisinin ortasından 6 m mesafede
İkinci penaltı noktası: Kale çizgisinin ortasından 10 m mesafede
Korner çeyrek dairesi: Yarıçap 25 cm
Yedek oyuncu değişim alanı: Her iki tarafta, yedek kulübesi önünde 5 m uzunluğunda

Futsal Kalesi: Ölçüler

Futsal kalesi, normal futbol kalesinden belirgin şekilde küçüktür:

Genişlik (direkler arası): 3 m
Yükseklik (yerden üst direkteki iç kenar): 2 m
Direk ve üst direk derinliği: 8 cm (kare veya yuvarlak kesit)
Ağ derinliği: Üstte 80 cm, altta en az 100 cm

Kaleler saha çizgisinin ortasına sabitlenir ve devrilmeye karşı güvenlik önlemi alınması zorunludur.

Futsal Topu: Ölçü ve Standartlar

Futsal topu, normal futbol topundan farklı özelliklere sahiptir:

Boyut: 4 numara (çevre 62-64 cm)
Ağırlık: 400-440 gram
Sıçrama testi: 2 m yükseklikten bırakıldığında ilk sıçraması 50-65 cm arasında olmalıdır (düşük zıplama özelliği)
Basınç: 0,6-0,9 atmosfer (0,4-0,6 bar)

Düşük sıçrama özelliği, topun yerde kontrolünü kolaylaştırır ve futsal oyununun teknik karakterini belirleyen en önemli unsurlardan biridir.

Oyuncu Sayısı ve Kadro Yapısı

Sahada: Her takım 5 oyuncu (1 kaleci + 4 oyuncu)
Yedek kadro: Maksimum 9 yedek oyuncu
Oyuncu değişikliği: Sınırsız, "uçan değişim" (flying substitution) yöntemiyle oyun durdurmadan yapılır
Minimum oyuncu: Bir takım 3 oyuncunun altına düşerse maç terk edilmiş sayılır

Kaleci de dahil olmak üzere tüm oyuncular sahada serbestçe hareket edebilir. Kaleci, kendi yarı sahasındayken topu ayağıyla sürebilir ancak rakip yarı sahaya geçtiğinde normal oyuncu kurallarına tabidir.

Oyun Süresi

Toplam süre: 2 × 20 dakika (duran süre / kronometrik süre)
Devre arası: Maksimum 15 dakika
Duran süre: Top oyun dışına çıktığında, faul olduğunda veya herhangi bir duraklama anında kronometre durur. Bu, fiili oyun süresinin tam 40 dakika olmasını sağlar.
Mola (time-out): Her takım, her devrede 1 dakikalık 1 mola hakkına sahiptir

Temel Oyun Kuralları

Başlama Vuruşu

Maça orta noktadan başlanır. Başlama vuruşunu yapan takımın tüm oyuncuları kendi yarı sahasında, rakip oyuncular orta dairenin dışında olmalıdır. Top doğrudan ileri veya geri oynanabilir.

Taç Yerine Kenardan Vuruş

Futsalda taç atışı yoktur. Bunun yerine top kenar çizgisinden çıktığında kenardan serbest vuruş (kick-in) yapılır. Top çizginin üzerine veya dışına konur ve ayakla oyuna sokulur. Kenardan vuruşla doğrudan gol atılamaz.

Kale Vuruşu (Kaleciden Oyuna Sokma)

Top kale çizgisinden savunma takımı lehine çıktığında kaleci, topu eliyle ceza alanı içinden oyuna sokar. Kalecinin topu 4 saniye içinde oynaması gerekir. Kaleci topu doğrudan rakip yarı sahaya elle fırlatarak gol atamaz; top önce kendi yarı sahasında bir oyuncuya veya zemine temas etmelidir.

Korner Vuruşu

Top kale çizgisinden savunma takımı dokunuşuyla çıktığında, hücum takımına köşe vuruşu verilir. Korner noktasından 4 saniye içinde kullanılmalıdır. Kornerden doğrudan gol geçerlidir.

4 Saniye Kuralı

Futsalın en belirleyici kurallarından biri 4 saniye kuralıdır. Kenardan vuruş, serbest vuruş, korner ve kale vuruşu gibi tüm oyuna devam ettirme durumlarında oyuncu/kaleci topu 4 saniye içinde oynamak zorundadır. Aksi halde top rakibe geçer.

Geri Pas Kuralı

Kaleci, kendi ceza alanında topu elle aldıktan sonra topu oynatırsa, top rakibe temas etmeden tekrar kaleciye geri pas veremez. Bu kural oyunun akışını hızlandırmak için tasarlanmıştır.

Faul ve Disiplin Kuralları

Biriken Fauller

Futsal, biriken faul sistemini kullanan nadir spor dallarından biridir:

Her takımın her devredeki faulleri sayılır.
5. birikmiş faulden itibaren, rakibe 10 m'den direkt serbest vuruş (ikinci penaltı noktasından) verilir.
Bu vuruşta bariyer kurulamaz, sadece kaleci savunma yapar.
Faul, ceza alanına 10 m'den daha yakın bir noktada yapılmışsa vuruş, faulün yapıldığı noktadan kullanılır.

Kartlar

Sarı kart: Uyarı niteliğindedir. 2 sarı kart = kırmızı kart.
Kırmızı kart: Oyuncu ihraç edilir ve 2 dakika boyunca (veya rakip gol atana kadar) takımı eksik oynar. Ciddi faullerde takım süresiz eksik kalabilir.

Penaltı

Ceza alanı içindeki faullerde rakip takıma 6 m penaltı vuruşu verilir. Kaleci, kale çizgisi üzerinde durur ve vuruş anına kadar kale çizgisinden ayrılamaz.

Kaleci Kuralları

Kaleci, kendi ceza alanında topu eliyle oynayabilir.
Kaleci, topu elinde veya ayağında kontrol altındayken 4 saniye içinde oynamak zorundadır.
Kaleci, kendi yarı sahasında ayağıyla serbest oynayabilir.
Kaleci, rakip yarı sahada top sürebilir ancak elle müdahale edemez.
Flying goalkeeper (Uçan kaleci): Kaleci, takımı hücum avantajı kazanmak için kendi yerine bir saha oyuncusu koyarak rakip yarı sahada oynayabilir. Bu taktik özellikle maç sonlarında sıkça kullanılır.

Futsal ile Halı Saha Futbolu Arasındaki Farklar

Türkiye'de sıklıkla karıştırılan bu iki kavram arasında önemli farklar vardır:

Özellik	Futsal	Halı Saha
Zemin	Parke / Sert düz yüzey	Yapay çim
Top	4 numara, düşük sıçramalı	5 numara, normal
Saha boyutu	25-42 m × 16-25 m (standart)	Değişken
Kale boyutu	3 m × 2 m (sabit)	Değişken
Resmi kurallar	FIFA Futsal Kuralları	Yerel kurallar
Oyuncu değişimi	Sınırsız uçan değişim	Genellikle sınırlı
Duran süre	Kronometrik (süre durur)	Akan süre
Biriken faul	Var (5. faulden itibaren 10 m vuruş)	Yok

Futsal Turnuvası Nasıl Düzenlenir?

Futsal turnuvası organize etmek isteyen kulüpler, okullar veya şirketler için birkaç önemli adım vardır:

Saha seçimi: FIFA standartlarına uygun parke veya sert zemin salon temin edin.
Kural seti belirleme: Turnuvanızda resmi FIFA futsal kurallarını mı yoksa özel uyarlamaları mı kullanacağınıza karar verin.
Fikstür oluşturma: Takım sayısına göre grup aşaması + eleme turu veya tam lig usulü tercih edebilirsiniz.
Hakem ve gözlemci: En az iki hakem ve bir kronometrist (süre tutan) görevlendirin.
Dijital yönetim: TurnuvAI gibi platformlarla fikstür oluşturma, skor takibi ve puan tablosu yönetimini kolayca dijitalleştirebilirsiniz.

Profesyonel bir turnuva deneyimi sunmak için doğru araçları kullanmak, organizasyonunuzu bir üst seviyeye taşır.

Sonuç

Futsal, hız, teknik ve taktik zekanın bir arada bulunduğu, dünya genelinde milyonlarca kişi tarafından oynanan dinamik bir spor dalıdır. Standart ölçüleri, net kuralları ve profesyonel yapısıyla halı saha futbolundan açıkça ayrılır. İster profesyonel bir lig kurmak, ister arkadaşlarınızla eğlenceli bir turnuva düzenlemek isteyin, futsal kurallarını bilmek oyun kalitenizi doğrudan artıracaktır.